( 1 ) - و از همهء آن چه گفته شد ، چنين به دست آمد : 1 - قرآن بر تمام معجزاتى كه پيامبران گذشته و همچنين بر ديگر معجزات خود پيامبر اسلام تفوق و برترى دارد ، زيرا قرآن معجزهء جاودانى است كه اعجاز آن در طول قرن‌ها براى تمام مردم جهان خود را نشان داده ، يكه‌تاز صحنه مبارزه و مسابقه كرده تا دامنهء رستاخيز نيز بىرقيب و يكه‌تاز خواهد ماند . 2 - دوران شرايع و قوانين گذشته به پايان رسيده است ، به دليل اين كه معجزات آن شرايع كه شاهد و گواه صدق آن‌ها بود ، منقطع و زمان آن‌ها پايان رفته است . « 1 » ضمنا بايد به اين نكته توجه داشت كه قرآن از يك خصوصيت برجسته و ممتاز ديگرى نيز برخوردار است و با همان خصوصيت هم بر تمام معجزات پيامبران تفوق و برترى دارد و آن خصوصيت كفالت و تضمين نمودن هدايت و رهبرى بشر است « 2 » و سوق دادن آن‌ها به نهايت كمال و انسانيت است زيرا قرآن همان كتاب آسمانى است كه عرب سركش و جنايت‌پيشه را راهنمايى نمود ، آنان را از بت‌پرستى و مفاسد اخلاقى نجات بخشيد و جنگ و خون‌ريزى و افتخارات جاهلى را در مدت خيلى كوتاه در ميان آنان ، پايان داد و از چنين افراد جاهل و خونخوار ، ملتى به وجود آورد كه از فرهنگ عالى و تاريخ درخشان و از فضايل اخلاقى و اصول انسانى كامل و نمونه برخوردار باشد . اگر كسى تاريخ پرافتخار اسلام و اصحاب رسول خدا ( ص ) را كه در برابر او شربت شهادت نوشيدند ، مطالعه كند ؛ به عظمت رهبرى قرآن پى مىبرد و اهميت هدايت قرآن و اثر حيرت‌انگيز آن را در رهبرى و هدايت جامعه عرب درك مىكند و روشن مىشود كه اين ، تنها قرآن بود كه توانست آنان را از زندگى منحط جاهلى به اعلاترين مرحلهء علم و كمال و انسانيت برساند و به آنان درس فداكارى و از خودگذشتگى و درس ايثار و فضيلت ياد دهد ، به طورى كه در راه دين و اهداف عاليه انسانى كوچك‌ترين اعتنايى به از دست دادن مال و جان نكرده ، در مرگ فرزندان و همسران كوچك‌ترين اندوه و تأسفى بر خود راه ندهند . گفتار مقداد به رسول خدا ( ص ) به هنگامى كه آن حضرت با مسلمانان دربارهء حركت نمودن به جنگ بدر مشورت مىنمود ، مىتواند شاهد صدق و گواه روشنى بر اين حقيقت باشد ، آنجا كه عرضه داشت :

--> ( 1 ) ر . ش : تعليقات ، ش 4 . ( 2 ) ر . ش : تعليقات ، ش 5 .